Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
">
Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Rodzaje obiektywów – podstawowe informacje
Czas czytania: 6 minut

Jakie wyróżniamy rodzaje obiektywów? Czym jest ogniskowa? Co to znaczy, że obiektyw jest jasny? Do czego służy obiektyw “fish eye” i “tilt-shift”? Poznaj podstawowe informacje o obiektywach, które powinien znać każdy fotograf oraz twórca video!

Jeśli dopiero wkraczasz w świat filmu i fotografii – może Ci się wydawać to nieco dziwne, że jest tak dużo różnych rodzajów obiektywów. Nierzadko zdarza się, że kosztują one więcej od samego “body” aparatu.

Bez obiektywu nie powstanie żadne wyraźne zdjęcie, ani kadr filmu. To właśnie m.in. obiektyw determinuje to, w jaki sposób pokażemy scenę oraz ile szczegółów będzie w niej widocznych. Na cenę obiektywu wpływa wiele czynników:

  • producent
  • jakość wykonania
  • materiały wykorzystane do jego produkcji
  • jasność obiektywu (czyli najmniejsza możliwa wartość ustawienia przesłony, np. f 1.4)
  • budowa obiektywu – zastosowane technologie

Czym jest ogniskowa obiektywu?

 

Ogniskowa jest jednym z kluczowych parametrów określających obiektyw. Z technicznego punktu widzenia jest to, podana w milimetrach, odległość pomiędzy soczewką skupiającą światło a punktem skupienia promieni świetlnych padających z tej właśnie soczewki. Nazwa “ogniskowa” wzięła się od ogniska – pojęcia stosowanego w optyce, które oznacza punkt przecięcia się promieni świetlnych.

Wszystkie pojęcia na tym blogu staram się przedstawiać od strony praktycznej, dlatego z góry uprzedzam, że stosuję  pewne uproszenia, aby nie zagłębiać się w matematykę, optykę oraz fizykę. Spójrz na poniższą grafikę.

 

Możesz zauważyć, że ogniskowa ma związek z kątem widzeniaIm krótsza (mniejsza) ogniskowa – tym szerszy kąt widzenia. Zatem obiektyw o przykładowej ogniskowej 16mm, pozwoli na pokazanie w kadrze o wiele szerszego planu, niż np. obiektyw z ogniskową 300mm. 

Wyróżniamy obiektywy stałoogniskowe, żargonowo zwane “stałkami” (np. 50mm) oraz zmiennoogniskowe, tzw. zoomy (np. 70-200mm). W przypadku tych drugich, mówiąc potocznie, istnieje możliwość przybliżania oraz oddalania kadru, czyli zmieniania kąta widzenia z szerszego na węższy. W przypadku obiektywów stałoogniskowych takiej możliwości nie ma.

ZOBACZ TAKŻE: “Czym jest pełna klatka? Podstawy foto-video”

Co to znaczy, że obiektyw jest jasny?

Drugim, po ogniskowej, parametrem określającym obiektyw jest jego jasność. Wyrażana jest najczęściej w postaci litery “f” oraz cyfry (np. f 1.8). Im mniejsza wartość “f”, tym obiektyw jest jaśniejszy, to znaczy więcej światła może dostać się przez ten obiektyw na matrycę. Przykładowo obiektyw o jasności f 1.4 o wiele lepiej sprawdzi się w trudnych warunkach oświetleniowych np. w nocy, od obiektywu o maksymalnej jasności f. 5.6.

Z reguły im obiektyw jest jaśniejszy – tym droższy. Dlatego często do zestawu z aparatem producenci dołączają tańsze i gorszej jakości tzw. obiektywy kitowe (z ang. kit – zestaw), które cechują się mocno przeciętnym światłem np. f 3.5 .

Więcej o przesłonie i jasności obiektywu możesz przeczytać w artykule “Co to jest ekspozycja? Podstawy foto-video”, do którego serdecznie Cię zapraszam.

Rodzaje obiektywów – dlaczego jest ich sporo?

Na rynku obecnych jest dużo różnych rodzajów obiektywów – każdy typ ma swoje zgoła określone przeznaczenie. To jakiego z nich użyjesz, w dużym stopniu zależy od tego co zamierzasz fotografować lub nagrywać. Inny obiektyw wykorzystasz do zdjęć np. skoczków narciarskich w locie, czy piłkarzy grających na boisku, inny do fotografowania kropli rosy, a jeszcze inny do portretów. 

Obiektywy standardowe

Obiektywy standardowe posiadają najczęściej ogniskową w zakresie od 35 do 70mm. Spośród wszystkich rodzajów – obiektywy tej kategorii najbardziej odpowiadają w przybliżeniu sposobowi postrzegania przez oko człowieka. Podręcznikowym przykładem obiektywu standardowego jest stałoogniskowa Sigma A 50 mm F1.4 DG.

Obiektywy szerokokątne

To zdjęcie wykonano obiektywem szerokokątnym

Jak sama nazwa wskazuje, obiektywy te umożliwiają tworzenie szerokich kadrów. Szeroki kąt widzenia sprawdza się m.in. w fotografii krajobrazów, architektury czy w przypadku dynamicznych ujęć reporterskich. Obiektywy szerokokątne mają małe ogniskowe np. 10-20mm czy 8-15mm.

Wyróżniamy dwa rodzaje obiektywów szerokokątnych – takie, które nie zniekształcają obrazu (w profesjonalnym nazewnictwie rektalinearne) oraz fish-eye. Obiektywy typu rybie oko powodują beczkowate zakrzywienia na brzegach kadru. Są wykorzystywane np. w teledyskach czy fotografii krajobrazowej. Przykładowym obiektywem tego rodzaju jest Canon EF 8-15 mm f/4L Fisheye USM.

Obiektywy makro

Zdjęcie wykonane obiektywem makro

Obiektywy makro stosowane są tam, gdzie mamy do czynienia z bardzo małymi obiektami takimi jak np. krople wody, owady czy ziarna. Obiektywy te umożliwiają ostrzenie zdjęć z niewielkich odległości, najczęściej krótszych niż 30 cm. W makrofotografii najczęściej korzysta się z dużych wartości przesłon, na przykład 2.8, a zatem maksymalna jasność obiektywu nie jest aż tak ważna. 

W przypadku obiektywów makro szczególnie istotna jest tzw. skala odwzorowania, podawana za pomocą dwóch liczb np. 1:2. Oznacza to, że obiekt o rzeczywistej długości 4cm zostanie odwzorowany w aparacie jako dwukrotnie mniejszy – 2 centrymetrowy. Przy skali odwzorowania 5:1 ten sam obiekt będzie pięciokrotnie większy i tak dalej. Przykładowym obiektywem makro jest Canon EF 100mm f/2.8L Macro IS USM.

Teleobiektywy

Tak wygląda przykładowe zdjęcie wykonane za pomocą teleobiektywu

Możliwe, że będąc na jakimś wydarzeniu sportowym lub oglądając je w telewizji dostrzegłeś fotografów z olbrzymimi obiektywami. Są to tzw. teleobiektywy, ich ogniskowe rozpoczynają się od około 70mm i sięgają 200, 300, czy nawet 600mm i więcej! Wykorzystywane są na przykład w fotografii sportowej, reporterskiej czy dzikiej natury.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że teleobiektywy można również wykorzystywać w fotografii portretowej (w umownym zakresie pomiędzy ok. 70mm – 135mm). Obiektywy te dobrze oddają proporcje ludzkiej sylwetki oraz twarzy. Przykładowym teleobiektywem jest Canon EF 70-200mm f/2.8 L IS III USM.

Obiektywy portretowe

W przypadku zdjęć portretowych bardzo często tło pozostaje rozmyte, skupiając tym samym uwagę odbiorcy na postaci. Aby uzyskać taki efekt, stosuje się obiektywy umożliwiające szerokie otwarcie przesłony rzędu f 1.8, czy nawet f 1.4. Obiektywy portretowe najczęściej posiadają ogniskową w zakresie od 70-135mm. Przykładem typowego obiektywu portretowego jest stałoogniskowy Canon EF 85mm f/1.4L IS USM.

Obiektyw tilt-shift

Obiektyw typu tilt-shift jest rzadko spotykany, ale warto o nim wspomnieć. Umożliwia on tworzenie oryginalnych rozmyć. Zwróć uwagę na powyższą fotografię. Konstrukcja obiektywu tilt-shift (z ang. tilt – pochył, shift – przesuw) pozwala na przesunięcie tzw. osi optycznej czyli w praktyce – korekcję perspektywy zdjęcia.

Fotografowane obiekty wyglądają wówczas jak makieta architektoniczna. Przykładowym obiektywem tego typu jest Canon TS-E 17mm. 

Obiektywy anamorficzne

Obiektywy anamorficzne, choć powoli przebijają się do świata fotografii, wiodą prym w kinowych formatach. Dzięki specjalnie zaprojektowanej konstrukcji soczewek kompresują one obraz rzucany na matrycę kamery, który na etapie postprodukcji zostaje rozciągnięty.

Dzięki temu otrzymuje się panoramiczny, kinowy look przy jednoczesnym zachowaniu głębi ostrości. Filmowe obiektywy anamorficzne są wyjątkowo drogie – ich ceny sięgają nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych za sztukę. 

Rodzaje mocowań obiektywów

Na rynku obecnych jest wiele różnych mocowań. Każda marka sprzętu foto-video tworzy własne serie obiektywów, które są kompatybilne jedynie z jej urządzeniami. I tak Canon i jego obiektywy posiadają mocowanie o nazwach EF, EF-S i EF-M (oraz gama obiektywów nowej generacji z mocowaniem RF), w przypadku Nikona jest to bagnet Nikon F oraz Nikon 1 i tak dalej, i tak dalej.

Warto także wspomnieć o producentach takich jak SIGMA, Tamron czy Tokina, oferujących różne rodzaje obiektywów z mocowaniami kompatybilnymi z aparatami i kamerami wielu marek. Na rynku dostępne są również różne przejściówki, umożliwiające podłączenie np. starych obiektywów z aparatów analogowych pod nowe konstrukcje. 


Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny? Podziel się swoją opinią w komentarzu poniżej! Serdecznie zapraszam Cię na mojego facebooka, aby być zawsze na bieżąco z nowymi publikacjami na blogu!


Zobacz także:

Film i fotografia

Co to jest lustrzanka i dlaczego tak się nazywa?
Czas czytania: 4 minut

Gdy piszę ten artykuł w 2018 roku, świat lustrzanek jest już tak zaawansowany, że bez problemu mogę nagrywać video w rozdzielczości 4K (4096 x 2160) z prędkością 60kl/s oraz Full HD uzyskując prędkość 120kl/s Canonem 1DX Mark 2. I wciąż jest to tylko i aż lustrzanka. Na czym polega fenomen tego typu aparatów i ich popularność? Dlaczego to właśnie lustrzankami nagrywa się najwięcej filmów na YouTube? Aby odpowiedzieć na to pytanie wystarczy zrobić proste zestawienie – czym można nagrywać filmy? A zatem idźmy po kolei – od aparatów w naszych telefonach, przez tzw. kompakty, bezlusterkowce z wymienną optyką, lustrzanki, kamery półprofesjonalne, aż do kamer profesjonalnych wykorzystywanych do wielkoformatowych produkcji kinowych. Po drodze powinienem jeszcze zaznaczyć stare kamery analogowe, kamerki internetowe oraz kamery sportowe. Jak widzisz – lustrzanka znajduję się gdzieś w połowie zestawienia. Ta połowa to można powiedzieć taki bufor pomiędzy filmowaniem amatorskim, a w pełni profesjonalną produkcją filmową. Oczywiście istnieje mnogość przykładów filmów nagranych zwykłymi aparatami w smartfonach, które przebiły te nagrane lustrzankami oraz ujęć nagranych lustrzankami, które położyły profesjonalne kamery filmowe, ale wszystko zależy od tego w jakich warunkach, w jaki sposób i z jakim zamysłem użyjemy naszego sprzętu. Generalnie istnieje kilka głównych powodów, które przemawiają za wykorzystaniem lustrzanki do wykonywania zdjęć i filmów w zastosowaniu amatorskim i półprofesjonalnym. Zbierzemy je teraz w całość.

  • jakość wykonywanych zdjęć – to co warto zapamiętać to fakt, że stwierdzenie “im więcej megapikseli na pudełku tym lepiej” to mit, który można śmiało odłożyć na półkę. Za jakość obrazu odpowiada przede wszystkim wielkość matrycy znajdującej się wewnątrz aparatu. Fizyczne wymiary przetwornika obrazu są większe w lustrzankach niż zwykłych aparatach kompaktowych czy telefonach. Matryce lustrzanek posiadają większe punkty światłoczułe, to oznacza, że przy wysokich czułościach zrobimy lepsze zdjęcia bo matryca odczytuje więcej światła w porównaniu do niższej klasy aparatów. Warto też wiedzieć, że im większe punkty światłoczułe tym większy zakres dynamiki. Brzmi obco? Spokojnie. W najbliższych artykułach omówię wszystkie z pozoru trudne słowa zawarte w tym artykule.

  • wymienna optyka – coś czego nie możesz zrobić obecnie w telefonach i aparatach kompaktowych – wymiana obiektywu. 12mm, 16-35mm, 50mm, 70-200mm, tilt-shift i dziesiątki innych – lustrzanki umożliwiają swobodną zmianę obiektywu w obrębie systemu, na którym działamy (Nikon, Canon, Sony etc.)

  • głębia ostrości – lustrzanka z dużą matrycą i jasnym obiektywem to najlepszy wybór do fotografii portretowej. Jeśli chodzi o filmowanie, to właśnie lustrzanki są tym kolejnym krokiem w stronę tzw. film look’u – dzięki możliwości rozmycia tła za postacią lub obiektem znajdującym się na pierwszym planie stworzonego przez nas kadru. Więcej o głębi ostrości przeczytasz także w artykule “Co to jest ekspozycja? Podstawy foto-video”

  • pełna klatka – kolejny z kluczowych powodów, dla których profesjonalni fotografowie oraz filmowcy nie wybierają aparatów kompaktowych tylko lustrzanki. Oczywiście trzeba tu zaznaczyć, że nie każda lustrzanka posiada matrycę pełnoklatkową. Temu tematowi również zostanie poświęcony osobny artykuł.

  • szybkość rejestracji obrazu – aparaty kompaktowe coraz lepiej radzą sobie z robieniem zdjęć seryjnych, jednak to lustrzanki ze swoimi systemami AutoFocusa (w skrócie AF) wiodą prym na przykład w fotografii sportowej. Dlaczego tak jest? Wyobraź sobie, że robisz zdjęcie przemieszczającemu się obiektowi, na przykład samochodowi. W przypadku kompaktu odległość samochodu od aparatu (na podstawie której dobierana jest ostrość) jest obliczana na zasadzie wykrywania kontrastu dzięki danym zbieranym przez tą samą matrycę, która jest odpowiedzialna za rejestrację obrazu. Lustrzanka posiada osobne, ciągle udoskonalane czujniki AF, dzięki którym ostrzenie trwa znacząco krócej – a w fotografii reporterskiej i sportowej liczy się każdy ułamek sekundy.

  • wielkość  lustrzanka nie zmieści Ci się do kieszeni, ale z pewnością zajmie mniej miejsca niż profesjonalna kamera filmowa. Po skończonym użytkowaniu możesz odłączyć używany wcześniej mikrofon, lampę, obiektyw czy grip od body i schować osobno komponenty do torby.

  • waga  każdy doświadczony filmowiec wie, że paradoksalnie im cięższy sprzęt rejestrujący obraz tym lepiej – łatwiej go wyważyć na steady i nagrywać płynne ujęcia nawet z ręki lub RIGa. Podobnie jeśli chodzi o zdjęcia – cięższy aparat to mniej poruszone fotografie przy dłuższym czasie naświetlania.
  • pewność uchwytu  każda lustrzanka posiada wygodny wbudowany grip na rękę, zapewniający wygodną pracę na planach zdjęciowych. Dzięki temu Twoje kadry są mniej poruszone, a i komfort pracy w porównaniu z aparatem w telefonie lub aparatem kompaktowym jest zauważalnie lepszy. Warto też wspomnieć, że do spodu lustrzanki możesz zamontować dodatkowy grip – czyli uchwyt, do którego możesz podłączyć zapasowe akumulatory. Oprócz dłuższej pracy na baterii zyskujesz także pewny chwyt lustrzanki w obu płaszczyznach.

No to skąd nazwa “lustrzanka”?

Przekrój lustrzanki. Czerwone strzałki oznaczają kierunek przepływu strumienia światła. Numerem 2 zostało oznaczone lustro, a numerem 4 – pryzmat pentagonalny.

Gdy popatrzymy w wizjer optyczny lustrzanki to zobaczymy, że podgląd nie jest ani odwrócony z lewej na prawą stronę, ani nie oglądamy go do góry nogami. Skąd się tam bierze? Przecież wizjer jest nad ekranem LCD, a obiektyw znajduje się o wiele niżej. Odpowiedź na to pytanie jest bardzo intuicyjna – to dlatego, że wewnątrz jest lustro. I to właśnie od tego lustra powstało określenie lustrzanka. Czy aby na pewno jednak samo, jedno lustro powodowało odbicie obrazu rzeczywistego na ten widziany przez operatora? Zdecydowanie nie. Lustrzanka posiada pryzmat pentagonalny i chociaż nazwa może wprawiać w lekkie zakłopotanie, jest to nic innego jak bryła wykonana ze szkła optycznego, która kieruje promienie świetlne od lusterka, aż do oka fotografa przy wizjerze. Zarówno aparaty fotograficzne, kompaktowe jak i bezlusterkowce (najmłodszy, ale prężnie rozwijający się typ aparatów) nie posiadają ani lustra, ani pryzmatu pentagonalnego. Droga jaką przechodzi światło od obiektywu do oka fotografa przebiega w inny sposób. Dlatego określenie lustrzanka jest zarezerwowane dla ściśle określonego typu sprzętu foto-video.

Posiadasz lustrzankę i kręcisz filmy lub fotografujesz? Daj znać w komentarzu na jakim modelu pracujesz i jak go oceniasz! Planujesz rozpocząć dopiero swoją przygodę z lustrzanką? Koniecznie napisz, do jakich celów chcesz ją wykorzystać i jakich artykułów spodziewasz się na blogu ztylukamery!


Zobacz także: