Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
">
Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Co wpływa na jakość video?
Czas czytania: 6 minut

Czym jest bitrate? Co to jest głębia bitowa? Czy 8 bit, a 10 to już duża różnica? Czym jest chroma subsampling? Obraz z przeplotem, czy progresywny? Zobacz jakie jeszcze parametry wpływają na jakość video!

Oglądając różne filmy – głównie w internecie, jesteśmy w stanie rozróżnić te, które są nagrane w lepszej lub gorszej jakości. Zadanie jest ułatwione, gdy dodatkowo mamy jakiś punkt odniesienia – na przykład inne video. Co składa się na tą jakość?

W pierwszej kolejności prawdopodobnie intuicyjnie stwierdzisz, że kluczowa jest rozdzielczość. I masz rację, chociaż jest to jeden w wielu parametrów, który odgrywa istotną rolę w odbiorze nagranego materiału. Jeśli jeszcze nie czytałeś, to serdecznie zapraszam Cię do artykułu “Rozdzielczości nagrywania filmów”, który szerzej i dokładniej opisuje to zagadnienie.

1. Rozdzielczość

Im wyższa rozdzielczość nagrywanego filmu, tym więcej pikseli w poziomie oraz w pionie składa się na cały obraz. Zaletą nagrywania w wysokich rozdzielczościach takich jak np. 4K, 6K czy 8K jest fakt, iż taki obraz można bez straty na jakości cropować (potocznie przybliżać) i stabilizować przy późniejszym renderze do niższych rozdzielczości. W przypadku  4K jest to, aż 200% bezstratne przybliżenie w renderze do Full HD 1080p.

Zeskalowany obraz, czyli taki, który został nagrany w wyższej rozdzielczości a wyrenderowany do niższej, jest bardziej ostry ze względu na większą gęstość pikseli. A zatem (pomijając na chwilę pozostałe parametry) można przyjąć, że obraz w rozdzielczości 4K wyrenderowany do Full HD będzie miał lepszą jakość video od obrazu nagranego od razu w Full HD. Zabieg ten nazywany jest downscalingiem

2. Bitrate


Bitrate, a w języku polskim przepływność, to parametr mówiący o tym ile danych może zostać zapisanych przez aparat lub kamerę w ciągu sekundy. Intuicyjnie – im wyższa ilość danych rejestrowanych w tym czasie (tzw. średnia prędkość bitowa), tym wyższa jakość obrazu. Przepływność podawana jest najczęściej w megabitach na sekundę oznaczanych Mb/s.

Wykorzystywany przez kamerę bitrate wiąże się także z wagą nagrywanego materiału. Im wyżej ustawiona przepływność – tym mniej materiału zmieści się na tym samym nośniku (dysku lub karcie pamięci). Bitrate to ważny parametr wpływający na jakość video. Obraz zarejestrowany kamerą A w rozdzielczości 4K i bitrate 500Mb/s będzie lepszej jakości od nagrania z kamery B przy tej samej rozdzielczości, framerate i kodeku, ale przy bitrate 120Mb/s.

3. Głębia bitowa

Matryca aparatu lub kamery składa się z wielu światłoczułych elementów – pikseli, które zbierają informacje o występujących kolorach oraz ich intensywności w rejestrowanym obrazie. Mówiąc prostym językiem – im większą głębie bitową posiada nasz sprzęt – tym więcej kolorów jest w stanie rozróżnić i zapisać. Więcej informacji o kolorach to większe możliwości w postprodukcji filmu podczas korekcji kolorów oraz color gradingu. 

Popularne głębie bitowe w dzisiejszych kamerach oraz aparatach wynoszą 8bit, 10bit czy 12bit. Na pierwszy rzut oka może sie wydawać, że różnica jest znikoma. Jak mawiał klasyk – nic bardziej mylnego! Za pomocą 8bitowej skali matryca potrafi zapisać 2 do potęgi 8 kolorów czyli ponad 16 mln. Przy skali 10bitowej jest to 2 do potęgi 10, co daje nam już ponad 1 miliard kolorów. Dla 12 bitów tych rozróżnianych kolorów jest już 68 miliardów!

Jednym słowem – im więcej bitów w głębi bitowej aparatu lub kamery, tym większe możliwości przy kolorowaniu materiału. Filmy nagrane w 10 czy 12 bitach dają niesamowite, a czasem niemal nieograniczone możliwości postprodukcyjne, dla których jedynym hamulcem jest wyobraźnia kolorysty.

4. Obraz progresywny lub z przeplotem

źródło: www.pavtube.com

O różnicach pomiędzy obrazem progresywnym, a z przeplotem możesz przeczytać więcej we wcześniej wspomnianym artykule o rozdzielczościach. To, co warto zapamiętać to fakt, że nagrywanie z przeplotem (interlaced) nie ma konkretnego uzasadnienia w dzisiejszych czasach. Jest to stara technologia służąca w erze kineskopowych odbiorników telewizyjnych. Jeśli tylko to możliwe – nagrywaj zawsze w trybie progressive, czyli bez przeplotu.

Kompresja ALL-I oraz IPB

źródło: www.canon.com.hk

W sprzęcie od Canona istnieje do wyboru opcja nagrywania w trybie ALL-I lub IPB. Nie chodzi tu dokładnie o przeplot, ale można przyjąć, że pierwszy tryb jest odpowiednikiem nagrywania progresywnego, a drugi – interlaced. Przy kompresji ALL-I każda klatka jest traktowana jako oddzielny, pojedynczy obraz – spójrz na grafikę powyżej. Natomiast w trybie IPB, procesor potocznie mówiąc wykrywa i przewiduje różnice pomiędzy klatkami. Przykładowo: w trakcie statycznego wywiadu na jednolitym tle, otoczenie pozostaje w kadrze niezmienne, a tylko wypowiadająca osoba się porusza. 

źródło: www.canon.com.hk

Nagrywanie w trybie IPB wiąże się z bardzo dużą kompresją materiału, a co za tym idzie – małą ilością informacji, pociągającą za sobą słabą jakość nagrania. Jeśli jednak nie zależy Ci na jakości, to zaletą kompresji IPB jest znacznie mniejsza waga plików (około 3 krotnie) w porównaniu do opcji ALL-I.

5. Subsampling

Pojęcie chroma subsampling nie mówi za wiele. Jego polskie tłumaczenie – podpróbkowanie chrominancji też może przyprawić o zawrót głowy. Przyjrzyjmy się temu zatem z prostej i użytkowej strony.

Jak już wiesz – sygnał cyfrowy zawiera mnóstwo danych i informacji, które zajmują określoną ilość miejsca i potrzebują pewnej ilości czasu na transmisję. Im większa rozdzielczość, bitrate i głębia bitowa – tym więcej informacji do przetworzenia. Aby nieco zmniejszyć rozmiar plików i skrócić czas ich przesyłania stosuje się kompresję obrazu. Jedną z metod takiej kompresji jest właśnie podpróbkowanie kolorów.

Używanie subsamplingu to takie sprytne oszukiwanie biologii człowieka, wykorzystujące fakt, iż ludzki wzrok wykazuje większą wrażliwość na jasność (luminancję), niż kolor (chrominancję). A zatem można “zaoszczędzić” trochę danych na kolorach, których i tak specjalnie nie odróżnimy. Człowiek posiada w oku dużo więcej pręcików analizujących jasność, niż czopków odpowiedzialnych za rozróżnianie barw. Dowód? W nocy trudniej rozpoznawać nam kolory, niż w ciągu dnia.  

Trzy cyfry oddzielone dwukropkami informują o sposobie próbkowania chrominancji. Pierwsza cyfra (najczęściej 4) to ilość próbek luminancji, do których odnosimy wartości chrominancji. Druga cyfra to liczba próbek chrominancji w pierwszym rzędzie obszaru próbkowania. A trzecia cyfra dotyczy drugiego rzędu. Intuicyjnie można zauważyć, że najwięcej informacji posiada próbkowanie 4:4:4. Takie kodowanie wykorzystywane jest w kosztownych kamerach wysokiej klasy.

Najczęściej stosowane podpróbkowanie 4:2:2 zapewnia dobrą jakość, ale mniejszą szczegółowość od poprzednika. Górny rząd w obszarze próbkowania zawiera 2 razy mniej informacji o kolorze niż o jasności. W próbkowaniu 4:2:0 jak możesz zauważyć na grafice – dolny rząd w ogóle nie ma informacji o kolorze, a jedynie “dziedziczy” informację z rzędu wyżej. Takie próbkowanie używane jest np. w programach telewizyjnych czy filmach na DVD, Blu-Ray.

6. Kodek i format

Kolejnym elementem wpływającym na jakość video jest używany kodek (od słów koder – dekoder).  Najpopularniejszym używanym powszechnie kodekiem video jest H.264. Jest on wykorzystywany w internecie (np. na YouTube), urządzeniach Blu-ray, nadawaniu obrazu w jakości HD, kamerach cyfrowych czy urządzeniach mobilnych. Inne, nieco mniej znane kodeki to na przykład AVCHD, MPEG-2 czy Apple ProResHQ.

Kodeki posiadają swoje opakowania, tzw. kontenery, którymi są formaty plików – czyli rozszerzenia. Najpopularniejszymi formatami video są m.in. MP4, MOV, WMV oraz AVI. O kodekach oraz różnicach pomiędzy poszczególnymi formatami video przeczytasz więcej w osobnym artykule, gdyż jest to temat warty szczególnego rozwinięcia.

7. Czystość obiektywu oraz matrycy

Wymieniając składniki wpływające na jakość video, nie sposób pominąć takiego elementu jak czysty obiektyw oraz matryca. Wszelkie paprochy, drobinki kurzu, piasku i inne zanieczyszczenia znajdujące się na drodze światła do matrycy wpływają negatywnie na jakość nagrywanych ujęć oraz wykonywanych zdjęć.

Z pomocą utrzymania tych elementów w czystości przychodzą ściereczki, bibułki, szpatułki do czyszczenia soczewek, specjalne płyny do matryc i tym podobne akcesoria. Warto regularnie dbać o higienę sprzętu foto-video, bo tak jak w przypadku ludzi – lepiej zapobiegać, niż później leczyć.


Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny? Podziel się swoją opinią w komentarzu poniżej! Serdecznie zapraszam Cię do polubienia mojego profilu na facebooku, aby być zawsze na bieżąco! 

Zobacz także:

Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Słowniczek terminów filmowych
Czas czytania: 7 minut

Czym różni się kadr od ujęcia? Czym jest kaszeta? Do czego służy butterfly? Co to jest blooper? Poznaj słowniczek terminów filmowych, czyli popularnych słów, z którymi możesz się zetknąć na planie oraz na etapie postprodukcji video.

Branża filmowa, jak każda, posiada swój specyficzny język. Przyjrzyjmy się różnym nazwom oraz terminom, które wykorzystywane są często na planach zdjęciowych. Warto zaznaczyć, że duża część słownictwa została zapożyczona z języka angielskiego.

Słowniczek terminów filmowych

kadr – to inaczej pole widzenia aparatu lub kamery. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju matrycy lub wymiarów naświetlanego materiału światłoczułego. Jeśli coś znajduje się w polu widzenia kamery, to mówimy, że “jest w kadrze“. 

ujęcie (shot) – to pojedynczy zarejestrowany materiał filmowy, od momentu włączenia nagrywania, do chwili jego zatrzymania. Jest to podstawowy element filmu.

cięcie (cut) ma dwa znaczenia. Po pierwsze, jest to zakończenie ujęcia. Cięciem nazywa się też gwałtowne przejście z jednego ujęcia do drugiego.

jump cut – czyli cięcie skokowe, to zabieg montażowy, który polega na pocięciu jednego długiego ujęcia na wiele krótszych. Najczęściej, dla lepszego efektu, kamera nagrywająca ujęcie pozostaje nieruchoma, a obiekty w kadrze zmieniają swoje położenie. Jump cuty często stosuje się np. w teledyskach.

przebitki (b-rolle) – to dodatkowe ujęcia, które wykorzystywane są w montażu do przykrywania głównego materiału (a-rolla), najczęściej wywiadu. Określenie a-roll wyszedł z użycia, natomiast b-roll dobrze przyjął się w branży filmowej. Jego polska nazwa to po prostu przebitka. B-rolle służą urozmaiceniu materiału, pojawiają się w trakcie wywiadu, często nawiązują do poruszanego w rozmowie tematu.

czołówka – to początkowa część filmu, w której pojawia się tytuł produkcji, imię oraz nazwisko reżysera, scenarzystów, głównego operatora, aktorów pierwszoplanowych itd. Czołówka zazwyczaj posiada swój podkład muzyczny. Z kolei na końcu filmu pojawia się tzw. tyłówka zawierająca więcej informacji o twórcach produkcji.

ujęcie wprowadzające (establishing shot) – jest to ujęcie, które często pojawia się pomiędzy scenami i służy przedstawieniu widzowi w jakim miejscu i czasach rozgrywa się dana akcja.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ: “Rodzaje planów, kadrowanie, trójpodział i złoty podział”

źrodło: filmcloud

kaszeta – w języku potocznym są to czarne pasy od góry i dołu, dzięki którym obraz ma sprawiać wrażenie panoramicznego. Kaszety stosuje się w celu uzyskania tzw. film looku (wyglądu obrazu znanego z kina).

klatkarz (framerate) – jest to po prostu ilość klatek na sekundę, które rejestruje aparat lub kamera. Dla kamer realizujących produkcje kinowe są to często 24 klatki na sekundę. Inne bardzo popularne klatkarze to 25 oraz 30 klatek na sekundę. Więcej o framerate przeczytasz w oddzielnym artykule.

off lub inaczej dźwięk z offu – to słyszany w trakcie filmu głos spoza kadru, najczęściej nagrany osobno w studiu. Z offu często korzysta się np. w reklamach, gdy słychać głos aktorka/aktorki, a w międzyczasie na ekranie pojawiają się przebitki z różnych miejsc i wydarzeń. 

postsynchrony – tak nazywa się nagrany w studiu dźwięk, zsynchronizowany z wcześniej nagranym obrazem. Realizacja postsynchronów wygląda często tak, że aktorzy oglądają zmontowane już fragmenty filmu i “na żywo” dogrywają do nich swój głos oraz np. odgłosy walki. Następnie montażysta wpasowuje nagrany dźwięk w film.

voice-over – to inaczej głos lektora w filmie lub reklamie. Co ciekawe, Polska jest jednym z niewielu krajów na świecie (obok krajów byłego Związku Radzieckiego), w którym stosuje się tzw. szeptankę, czyli nałożenie głosu lektora na oryginalną ścieżkę dźwiękową filmu. W niemal wszystkich państwach używane są napisy lub dubbing.

lokacja – w slangu filmowym jest to lokalizacja, w której powstają nagrania do filmu. Poszukiwanie lokacji na etapie preprodukcji filmu lub reklamy nazywane jest scoutingiem, a osobą odpowiedzialną za znajdowanie takich miejsc oraz ich zabezpieczanie na czas nagrań jest location manager

making of lub BTS (od behind the scenes) to dodatkowy materiał filmowy przedstawiający kulisy powstawania danej produkcji. Making of często składa się z wywiadów z reżyserem, scenarzystami, producentami oraz obsadą aktorską. BTS wykorzystywany jest zazwyczaj jako osobny, “ekskluzywny” materiał promocyjny filmu w telewizji lub internecie.

Słowniczek terminów filmowych

wrap – to jeden z najbardziej wyczekiwanych momentów w czasie produkcji filmu. Reżyser obwieszcza na planie “It’s a wrap!”, oznacza to zakończenie zdjęć. Film trafia do montażu i postprodukcji. Czasem odbywa się tzw. wrap party, czyli impreza dla ekipy filmowej i obsady z okazji zakończenia nagrań.

blooper to po prostu wpadka popełniona przez obsadę lub ekipę filmową w trakcie nagrywania sceny. Najczęstszym blooperem jest pomylenie lub zapomnienie przez aktorów tekstu. Potknięcia trafiają się zarówno w filmie, radiu jak i telewizji – szczególnie w programach na żywo.

ZOBACZ TAKŻE: “Występowanie przed kamerą – jak dobrze to zrobić?”

scenopis jak sama nazwa sugeruje, zawiera dokładny opis realizowanych scen. Dokument ten tworzy się w oparciu o scenariusz produkcji. Scenopis zawiera precyzyjny opis każdego z ujęć, ruchy kamery, dialogi oraz zachowanie aktorów w trakcie przebiegu sceny. 

storyboard – czyli rysunkowa forma scenopisu. Ułatwia pracę reżyserowi, scenarzystom, operatorowi kamery, aktorom oraz montażystom. Zawiera rozrysowane poszczególne ujęcia, często z zaznaczeniem ruchu aktorów oraz kamery. Obrazkowe scenopisy tworzy, w języku branży, storyboardzista.

fotosy tak nazywa się zdjęcia wykonane przez fotosistę podczas kręcenia scen do filmu. Fotosy służą m.in. do tworzenia plakatów reklamowych, materiałów promocyjnych, dokumentacji produkcji oraz po prostu jako pamiątka. 

blenda – to materiał odbijający światło, służący do doświetlenia fotografowanych lub nagrywanych osób oraz przedmiotów. Blenda może mieć różne rozmiary, kształty (owal, koło, prostokąt, trójkąt itd.) oraz kolory powierzchni odbijającej np. złota, srebna, biała.

butterfly – ma conajmniej 2 znaczenia. Po pierwsze jest to schemat oświetleniowy polegający na tym, że źródło światła ustawione jest bezpośrednio przed oraz nad fotografowanym obiektem lub postacią. W drugim znaczeniu butterfly to rodzaj modyfikatora światła. Składa się on z ramy oraz naciągniętego na nią materiału służącego do dyfuzji lub odbijania oświetlenia.

źródło: www.manfrotto.com

flaga – na zdjęciu powyżej, zwana także w slangu filmowców murzynem, stworzona z materiału nieprzepuszczającego światła. Służy do odcinania zbędnych promieni świetlnych. Ustawia się ją najczęściej na statywie, przy lampach lub oknach.

mattebox (kompendium) – to akcesorium montowane na końcu obiektywu kamery, widoczne na fotografii poniżej. Kompendium blokuje wpadające promienie świetlne powodujące różne odblaski i flary, a także posiada miejsce na mocowanie różnych filtrów.

deadcat – niewątpliwie brutalna nazwa dla osłony przeciwwietrznej na mikrofon. Deadcat wykonany jest ze sztucznego futra i stanowi dodatkową ochronę przed szumem i niepożądanymi dźwiękami powodowanymi przez silny wiatr.

follow focus – to mechanizm, za pomocą którego manualnie zmienia się ostrość na obiektywie. Osobą obsługującą follow focus na planie filmowym jest ostrzyciel (focus puller). Może on sterować ostrością bezpośrednio przy kamerze, lub w przypadku zestawów bezprzewodowych – na odległość, ze specjalnego pilota. 

szwenk w slangu filmowym jest to szybki i dynamiczny ruch kamery, najczęściej w bok, powodujący rozmycie obrazu. 

Słowniczek terminów filmowych

V-lock akumulator z mocowaniem w kształcie litery V (V-Mount). Jest to bardzo popularne złącze, które znajdziemy w wielu profesjonalnych kamerach, monitorach, lampach oraz innych akcesoriach filmowych.

renderowanie – w znaczeniu filmowym, jest to proces przeprowadzany przez oprogramowanie montażowe, w wyniku którego z sekwencji edytorskiej powstaje gotowy do obejrzenia film. 

green screen – to zielone tło, które można podmienić w postprodukcji na dowolny obraz. Innym często wykorzystywanym przy produkcji filmów kolorem jest niebieski (blue box). Dlaczego akurat te kolory? Ponieważ są one uważane za najbardziej różniące się od koloru skóry, a przy tym najrzadziej występujące w rekwizytach oraz kostiumach. 

kluczowanie (keying) – to termin związany z techniką green screen. Kluczowanie to inaczej proces postprodukcyjny wycinania obiektu z tła o jednolitej barwie.

DOP/DP – to skrócona nazwa głównego operatora kamery (z ang. Director of Photography).

gaffer – to osoba na planie filmowym, która zajmuje się ustawianiem światła oraz modyfikatorów. Gafferem określa się również głównego oświetlacza (w Polsce używa się także pojęcia Mistrza Oświetlenia), a osoby pracujące pod jego komendą – świetlikami lub oświetlaczami. 

VFX – z ang. visual effects. Są to wszystkie dodatkowe elementy wizualne filmu, najczęściej wygenerowane komputerowo na etapie postprodukcji. 

SFX – z ang. sound effects. To inaczej efekty dźwiękowe, często niezarejestrowane bezpośrednio w trakcie sceny, a dodane na etapie postprodukcji. Przykładowe SFX’y to strzał z pistoletu, szumiący wiatr, czy odgłosy walki.


Czy ten artykuł był dla Ciebie przydatny? A może znasz inne pojęcia, które mogłyby znaleźć się w tym słowniczku terminów filmowych? Daj koniecznie znać w komentarzu poniżej! Zapraszam Cię do polubienia mojego profilu na facebooku, aby być zawsze na bieżąco z nowymi publikacjami na blogu!


Zobacz także: