Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
">
Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Słowniczek terminów filmowych
Czas czytania: 7 minut

Czym różni się kadr od ujęcia? Czym jest kaszeta? Do czego służy butterfly? Co to jest blooper? Poznaj słowniczek terminów filmowych, czyli popularnych słów, z którymi możesz się zetknąć na planie oraz na etapie postprodukcji video.

Branża filmowa, jak każda, posiada swój specyficzny język. Przyjrzyjmy się różnym nazwom oraz terminom, które wykorzystywane są często na planach zdjęciowych. Warto zaznaczyć, że duża część słownictwa została zapożyczona z języka angielskiego.

Słowniczek terminów filmowych

kadr – to inaczej pole widzenia aparatu lub kamery. Jego wielkość uzależniona jest od rodzaju matrycy lub wymiarów naświetlanego materiału światłoczułego. Jeśli coś znajduje się w polu widzenia kamery, to mówimy, że “jest w kadrze“. 

ujęcie (shot) – to pojedynczy zarejestrowany materiał filmowy, od momentu włączenia nagrywania, do chwili jego zatrzymania. Jest to podstawowy element filmu.

cięcie (cut) ma dwa znaczenia. Po pierwsze, jest to zakończenie ujęcia. Cięciem nazywa się też gwałtowne przejście z jednego ujęcia do drugiego.

jump cut – czyli cięcie skokowe, to zabieg montażowy, który polega na pocięciu jednego długiego ujęcia na wiele krótszych. Najczęściej, dla lepszego efektu, kamera nagrywająca ujęcie pozostaje nieruchoma, a obiekty w kadrze zmieniają swoje położenie. Jump cuty często stosuje się np. w teledyskach.

przebitki (b-rolle) – to dodatkowe ujęcia, które wykorzystywane są w montażu do przykrywania głównego materiału (a-rolla), najczęściej wywiadu. Określenie a-roll wyszedł z użycia, natomiast b-roll dobrze przyjął się w branży filmowej. Jego polska nazwa to po prostu przebitka. B-rolle służą urozmaiceniu materiału, pojawiają się w trakcie wywiadu, często nawiązują do poruszanego w rozmowie tematu.

czołówka – to początkowa część filmu, w której pojawia się tytuł produkcji, imię oraz nazwisko reżysera, scenarzystów, głównego operatora, aktorów pierwszoplanowych itd. Czołówka zazwyczaj posiada swój podkład muzyczny. Z kolei na końcu filmu pojawia się tzw. tyłówka zawierająca więcej informacji o twórcach produkcji.

ujęcie wprowadzające (establishing shot) – jest to ujęcie, które często pojawia się pomiędzy scenami i służy przedstawieniu widzowi w jakim miejscu i czasach rozgrywa się dana akcja.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ: “Rodzaje planów, kadrowanie, trójpodział i złoty podział”

źrodło: filmcloud

kaszeta – w języku potocznym są to czarne pasy od góry i dołu, dzięki którym obraz ma sprawiać wrażenie panoramicznego. Kaszety stosuje się w celu uzyskania tzw. film looku (wyglądu obrazu znanego z kina).

klatkarz (framerate) – jest to po prostu ilość klatek na sekundę, które rejestruje aparat lub kamera. Dla kamer realizujących produkcje kinowe są to często 24 klatki na sekundę. Inne bardzo popularne klatkarze to 25 oraz 30 klatek na sekundę. Więcej o framerate przeczytasz w oddzielnym artykule.

off lub inaczej dźwięk z offu – to słyszany w trakcie filmu głos spoza kadru, najczęściej nagrany osobno w studiu. Z offu często korzysta się np. w reklamach, gdy słychać głos aktorka/aktorki, a w międzyczasie na ekranie pojawiają się przebitki z różnych miejsc i wydarzeń. 

postsynchrony – tak nazywa się nagrany w studiu dźwięk, zsynchronizowany z wcześniej nagranym obrazem. Realizacja postsynchronów wygląda często tak, że aktorzy oglądają zmontowane już fragmenty filmu i “na żywo” dogrywają do nich swój głos oraz np. odgłosy walki. Następnie montażysta wpasowuje nagrany dźwięk w film.

voice-over – to inaczej głos lektora w filmie lub reklamie. Co ciekawe, Polska jest jednym z niewielu krajów na świecie (obok krajów byłego Związku Radzieckiego), w którym stosuje się tzw. szeptankę, czyli nałożenie głosu lektora na oryginalną ścieżkę dźwiękową filmu. W niemal wszystkich państwach używane są napisy lub dubbing.

lokacja – w slangu filmowym jest to lokalizacja, w której powstają nagrania do filmu. Poszukiwanie lokacji na etapie preprodukcji filmu lub reklamy nazywane jest scoutingiem, a osobą odpowiedzialną za znajdowanie takich miejsc oraz ich zabezpieczanie na czas nagrań jest location manager

making of lub BTS (od behind the scenes) to dodatkowy materiał filmowy przedstawiający kulisy powstawania danej produkcji. Making of często składa się z wywiadów z reżyserem, scenarzystami, producentami oraz obsadą aktorską. BTS wykorzystywany jest zazwyczaj jako osobny, “ekskluzywny” materiał promocyjny filmu w telewizji lub internecie.

Słowniczek terminów filmowych

wrap – to jeden z najbardziej wyczekiwanych momentów w czasie produkcji filmu. Reżyser obwieszcza na planie “It’s a wrap!”, oznacza to zakończenie zdjęć. Film trafia do montażu i postprodukcji. Czasem odbywa się tzw. wrap party, czyli impreza dla ekipy filmowej i obsady z okazji zakończenia nagrań.

blooper to po prostu wpadka popełniona przez obsadę lub ekipę filmową w trakcie nagrywania sceny. Najczęstszym blooperem jest pomylenie lub zapomnienie przez aktorów tekstu. Potknięcia trafiają się zarówno w filmie, radiu jak i telewizji – szczególnie w programach na żywo.

ZOBACZ TAKŻE: “Występowanie przed kamerą – jak dobrze to zrobić?”

scenopis jak sama nazwa sugeruje, zawiera dokładny opis realizowanych scen. Dokument ten tworzy się w oparciu o scenariusz produkcji. Scenopis zawiera precyzyjny opis każdego z ujęć, ruchy kamery, dialogi oraz zachowanie aktorów w trakcie przebiegu sceny. 

storyboard – czyli rysunkowa forma scenopisu. Ułatwia pracę reżyserowi, scenarzystom, operatorowi kamery, aktorom oraz montażystom. Zawiera rozrysowane poszczególne ujęcia, często z zaznaczeniem ruchu aktorów oraz kamery. Obrazkowe scenopisy tworzy, w języku branży, storyboardzista.

fotosy tak nazywa się zdjęcia wykonane przez fotosistę podczas kręcenia scen do filmu. Fotosy służą m.in. do tworzenia plakatów reklamowych, materiałów promocyjnych, dokumentacji produkcji oraz po prostu jako pamiątka. 

blenda – to materiał odbijający światło, służący do doświetlenia fotografowanych lub nagrywanych osób oraz przedmiotów. Blenda może mieć różne rozmiary, kształty (owal, koło, prostokąt, trójkąt itd.) oraz kolory powierzchni odbijającej np. złota, srebna, biała.

butterfly – ma conajmniej 2 znaczenia. Po pierwsze jest to schemat oświetleniowy polegający na tym, że źródło światła ustawione jest bezpośrednio przed oraz nad fotografowanym obiektem lub postacią. W drugim znaczeniu butterfly to rodzaj modyfikatora światła. Składa się on z ramy oraz naciągniętego na nią materiału służącego do dyfuzji lub odbijania oświetlenia.

źródło: www.manfrotto.com

flaga – na zdjęciu powyżej, zwana także w slangu filmowców murzynem, stworzona z materiału nieprzepuszczającego światła. Służy do odcinania zbędnych promieni świetlnych. Ustawia się ją najczęściej na statywie, przy lampach lub oknach.

mattebox (kompendium) – to akcesorium montowane na końcu obiektywu kamery, widoczne na fotografii poniżej. Kompendium blokuje wpadające promienie świetlne powodujące różne odblaski i flary, a także posiada miejsce na mocowanie różnych filtrów.

deadcat – niewątpliwie brutalna nazwa dla osłony przeciwwietrznej na mikrofon. Deadcat wykonany jest ze sztucznego futra i stanowi dodatkową ochronę przed szumem i niepożądanymi dźwiękami powodowanymi przez silny wiatr.

follow focus – to mechanizm, za pomocą którego manualnie zmienia się ostrość na obiektywie. Osobą obsługującą follow focus na planie filmowym jest ostrzyciel (focus puller). Może on sterować ostrością bezpośrednio przy kamerze, lub w przypadku zestawów bezprzewodowych – na odległość, ze specjalnego pilota. 

szwenk w slangu filmowym jest to szybki i dynamiczny ruch kamery, najczęściej w bok, powodujący rozmycie obrazu. 

Słowniczek terminów filmowych

V-lock akumulator z mocowaniem w kształcie litery V (V-Mount). Jest to bardzo popularne złącze, które znajdziemy w wielu profesjonalnych kamerach, monitorach, lampach oraz innych akcesoriach filmowych.

renderowanie – w znaczeniu filmowym, jest to proces przeprowadzany przez oprogramowanie montażowe, w wyniku którego z sekwencji edytorskiej powstaje gotowy do obejrzenia film. 

green screen – to zielone tło, które można podmienić w postprodukcji na dowolny obraz. Innym często wykorzystywanym przy produkcji filmów kolorem jest niebieski (blue box). Dlaczego akurat te kolory? Ponieważ są one uważane za najbardziej różniące się od koloru skóry, a przy tym najrzadziej występujące w rekwizytach oraz kostiumach. 

kluczowanie (keying) – to termin związany z techniką green screen. Kluczowanie to inaczej proces postprodukcyjny wycinania obiektu z tła o jednolitej barwie.

DOP/DP – to skrócona nazwa głównego operatora kamery (z ang. Director of Photography).

gaffer – to osoba na planie filmowym, która zajmuje się ustawianiem światła oraz modyfikatorów. Gafferem określa się również głównego oświetlacza (w Polsce używa się także pojęcia Mistrza Oświetlenia), a osoby pracujące pod jego komendą – świetlikami lub oświetlaczami. 

VFX – z ang. visual effects. Są to wszystkie dodatkowe elementy wizualne filmu, najczęściej wygenerowane komputerowo na etapie postprodukcji. 

SFX – z ang. sound effects. To inaczej efekty dźwiękowe, często niezarejestrowane bezpośrednio w trakcie sceny, a dodane na etapie postprodukcji. Przykładowe SFX’y to strzał z pistoletu, szumiący wiatr, czy odgłosy walki.


Czy ten artykuł był dla Ciebie przydatny? A może znasz inne pojęcia, które mogłyby znaleźć się w tym słowniczku terminów filmowych? Daj koniecznie znać w komentarzu poniżej! Zapraszam Cię do polubienia mojego profilu na facebooku, aby być zawsze na bieżąco z nowymi publikacjami na blogu!


Zobacz także:

Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Stabilizacja obrazu w filmie
Czas czytania: 8 minut

Poznaj wszystkie popularne i te mniej znane metody stabilizacji obrazu w filmie! Czym jest Easyrig? Czym różni się gimbal od flycama? Do czego służy Russian Arm? Kiedy warto wykorzystać cablecama? Stabilizacja obrazu w filmie – wszystkie najważniejsze informacje!

Historia stabilizacji obrazu jest tak stara jak sam film i narodziła się z początkiem kina. Wraz z rozwojem technologii i elektroniki, wciąż powiększa się dostępny wachlarz możliwości operatorskich. Co ciekawe – ciągle powstają nowe rozwiązania, które najczęściej są hybrydą tych wcześniej dostępnych.

Mówiąc o stabilizacji obrazu, mam tu na myśli każde rozwiązanie, które jest alternatywą dla trzymanej w dłoniach kamery bez jakiejkolwiek klatki, czy riga. Przyjrzyjmy się dostępnym możliwościom i zastanówmy do czego potencjalnie można wykorzystać konkretne rozwiązania!

Statyw – podstawowa stabilizacja obrazu

Trójnogi statyw to jedno z najstarszych i najprostszych urządzeń służących do stabilizacji obrazu. Tę niezawodną konstrukcję z teleskopowymi – rozkładanymi nogami z powodzeniem wykorzystuje się zarówno w małych jak i dużych, kinowych produkcjach. Za pomocą statywu możemy nagrać zarówno statyczne ujęcia jak i ruchome.

Obracając kamerę na głowicy statywu w lewo oraz prawo wykonujemy tzw. panoramę (ang. pan). Z tego ruchu korzysta się na przykład w trakcie śledzenia obiektu w kadrze. Oprócz tego możemy poruszać kamerą w płaszczyźnie pionowej góra-dół i jest to tzw. tilt. Tego ruchu używa się np. do pokazania wielkość budynku. Warto dodać, że na rynku dostępne są również statywy na kółkach, ale o jeździe kamery powiemy więcej nieco później.

Statyw elastyczny

źródło: www.techstage.de

Innym przykładem statywów są, popularne w ostatnim czasie, elastyczne trójnogi z gumowymi pierścieniami. Dzięki giętkiej konstrukcji oraz kulistej głowicy, możliwe jest zamocowanie na nich lekkich aparatów i kamer w różnych niestandardowych miejscach takich jak np. poręcze, słupy czy gałęzie.

ZOBACZ TAKŻE: “Jak zostać filmmakerem? – cz.1”

Monopod

źródło: photographyarticle.com

Monopod to najprostszy rodzaj statywu, który złożony jest jedynie z jednej rozkładanej nogi. Z powodzeniem znajduje on zastosowanie m.in. w dynamicznych ujęciach realizowanych na obiektywach z długą ogniskową. Podstawową zaletą monopodu jest jego waga i poręczność. Minusem może być fakt, że wymaga on stałego podtrzymywania jedną ręką.

Slider

Slider filmowy to zestaw, który składa się – w podstawowej wersji – z szyny, statywu oraz ruchomej płytki z mocowaniem na kamerę. Bardziej zaawansowane slidery posiadają programowalny napęd elektroniczny i mogą mieć dowolną, modulowaną, długość. Wykorzystuje się je do tworzenia płynnych ujęć w ruchu na małym dystansie.

W zależności od położenia kamery, może się ona przesuwać w bok lub do przodu i do tyłu. Ze sliderów często korzysta się przy realizacji ujęć w małej skali – na przykład nagrywając detale elementów leżących na biurku.

Jazda filmowa (Dolly)

źródło: www.premiumbeat.com

Jazda filmowa, zwana inaczej w żargonie filmowców Dolly pozwala na tworzenie płynnych ujęć na znacznym dystansie. Operator razem z kamerą siedzi na mobilnej platformie, wprawianej w ruch przez tzw. wózkarza filmowego po ustawionych torach.

Co istotne – szyny nie muszą tworzyć linii prostej, często na potrzeby ujęcia układa się je np. w półokrąg. Ujęcia z jazdy często towarzyszą scenom walki z uwagi na możliwość tworzenia m.in. płynnych ujęć w ruchu na długich ogniskowych.

Shoulder rig

Statyw naramienny (z ang. shoulder rig) służy do nagrywania ujęć z poziomu wzroku operatora. Często korzysta się z niego w filmach dokumentalnych oraz przy dynamicznych ujęciach np. w kinie akcji. Shoulder rig daje dużo swobody operatorskiej i pozwala na tworzenie kreatywnych kadrów. Minusem tego rozwiązania jest często spora waga sprzętu, który spoczywa na barkach filmowca.

Shoulder rig składa się z regulowanych uchwytów na dłonie połączonych dwiema równoległymi rurkami z podkładką naramienną. Do rurek tych przymocowany jest tzw. baseplate, który umożliwia montaż lustrzanki lub kamery. Oprócz tego można zamontować na nich m.in. matte boxa (kompendium), followfocus czy klatkę. O tych akcesoriach przeczytasz m.in. w artykule “Słownik terminów z planu filmowego”.

Gimbal

Gimbal to elektroniczny stabilizator obrazu, który umożliwia tworzenie bardzo płynnych ujęć. Wyposażony jest w silniki, żyroskop oraz różne czujniki wspomagające ruch kamery. Zadaniem całej elektroniki jest stabilizacja obrazu w jednej lub wielu osiach obrotu. Dzięki wykorzystaniu gimbala ruchy operatora kamery (np. w trakcie biegu po nierównym podłożu) są izolowane od nagrywanego obrazu.

Na rynku dostępnych jest bardzo dużo różnych rodzajów gimbali – od amatorskich, obsługujących telefony oraz kamerki sportowe, przez pół-profesjonalne – dla małych kamer oraz aparatów DSLR (ang. Digital Single Lens Reflex Camera), aż do profesjonalnych, które są w stanie obsłużyć duże i ciężkie kamery filmowe. Ale gimbal to nie wszystko – zobaczmy z czym często współpracuje na planie ten sprzęt!

Kran – wysięgnik kamerowy

źródło: www.filmandtvcranes.com

Kran to urządzenie, które służy do realizacji płynnych i nieraz skomplikowanych, długich ujęć. To rodzaj dźwigu z teleskopowo-rozkładanym ramieniem, które może być obsługiwane manualnie lub sterowane elektronicznie. W zależności od kranu – może on posiadać na swoim końcu mocowanie pod wcześniej wspomniany gimbal lub platformę, na której siedzi operator wraz z kamerą.

Kran może być zarówno statyczny (umiejscowiony), jak i mobilny – na powyższym przykładzie ze zdjęcia. Urządzenie to często znajduje zastosowanie np. w scenach z tłumem ludzi, dzięki czemu kamera może płynnie przesuwać się nad zgromadzeniem lub w scenach w wymagających lokalizacjach np. na dużych wysokościach, w jaskiniach, czy na wodzie.

Russian Arm

źródło: www.eurogrip.com

Russian Arm to system mocowania kamery wraz z gimbalem, na wysięgniku kamerowym umieszczonym na pojeździe. Urządzenie to jest zdalnie sterowane przez operatora kamery, który znajduje się wewnątrz samochodu. Russian Arm pozwala na wygodne i bezpieczne nagrywanie imponujących, płynnych i dynamicznych scen na ulicach oraz w terenie.

Cablecam

źródło: www.wikipedia.org

Cablecam służy do nagrywania płynnych ujęć na znacznej wysokości i sporych dystansach. Wykorzystuje się go nie tylko w filmach oraz reklamach, ale i realizacjach telewizyjnych np. w trakcie wydarzeń sportowych takich jak mecze piłki nożnej, czy skoki narciarskie. Cablecam najczęściej występuje w dwóch odmianach – z kablem stałym oraz ruchomym.

W systemie z kablem stałym lina przymocowana jest w dwóch punktach krańcowych, a głowica wraz z kamerą przesuwa się za pomocą silników wzdłuż kabla. W cablecamie z kablem ruchomym, liny przymocowane są do wyciągarek, które umożliwiają ruch gimbala z kamerą w wielu płaszczyznach – nie tylko w przód i tył, ale i na boki oraz w górę i w dół. Takie rozwiązanie znajduje zastosowanie np. na koncertach oraz przy powtórkach w trakcie meczów piłkarskich.

Easyrig – stabilizacja i odciążenie

Easyrig (nazwa własna producenta) to urządzenie, którego głównym zadaniem jest przeniesienie ciężaru kamery z ramienia na biodra, a co za tym idzie – umożliwienie operatorowi swobodnej pracy na sprzęcie o znacznej wadze. Ten stabilizator pomaga symulować ujęcia “z ręki”, nawet przy dużych gabarytach kamer. Mocna lina zamontowana do ramienia kamizelki jest w stanie udźwignąć sprzęt nawet do 25 kg. 

To rozwiązanie znajduje bardzo szerokie zastosowanie zarówno w świecie telewizji jak i filmu oraz reklamy. Co warto zaznaczyć, Easyrig umożliwia także podwieszenie profesjonalnych stabilizatorów takich jak np. Mōvi Pro czy DJI Ronin 2.

Origowany pojazd (Grip rigs)

Zdjęcie z planu filmowego filmu “Baby Driver” (2017)
źródło: www.reddit.com

Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się jak powstają sceny wewnątrz pojazdów, to myślę, że powyższe zdjęcie z planu “Baby Drivera” trochę rozjaśnia temat. Kamery (a czasem również lampy) umieszczone są na stelażu stworzonym z metalowych rur i zacisków, który przymocowany jest do karoserii samochodu. Warto wspomnieć, że na dużych planach filmowych rigowane są nie tylko auta, ale także łodzie, helikoptery, czy nawet samoloty.

Ciekawostka – w tym konkretnym przypadku układ kierowniczy samochodu został przerobiony w taki sposób, że jego prawdziwy kierowca siedzi w koszu umieszczonym na dachu, a aktor wewnątrz pojazdu tylko udaje w trakcie sceny, że ma wpływ na kierunek jazdy.

Steadycam

Steadycam to system stabilizacji, który mechanicznie odizolowuje ruch kamery od jej operatora. Na zestaw składa się: kamizelka, ramię oraz teleskopowa rurka, na której jednym końcu znajduje się baseplate z kamerą, a drugim – przeciwwaga (najczęściej jest nią bateria wraz z monitorem i dodatkowymi odważnikami). 

Steadycam musi być każdorazowo przed użyciem wyważany statycznie oraz dynamicznie (w ruchu). Ten rodzaj stabilizacji obrazu szczególnie często wykorzystuje się w scenach chodzonych. Steadycam znajduje także zastosowanie m.in. w realizacjach teledysków oraz transmisji telewizyjnych.

Glide (flycam)

Glide, zwany czasem flycamem lub Glidecamem (nazwa własna producenta), to nic innego jak wcześniej wspomniany stabilizator, tyle że bez kamizelki oraz żadnej elektroniki wspomagającej. Zasada jego działania opiera się na przeciwwadze do ciężaru kamery. Po jednej stronie znajduje się aparat lub kamera, a po drugiej – odważniki. Glide również musi być odpowiednio wyważony statycznie oraz dynamicznie przed każdym użyciem.

Ten rodzaj stabilizatora świetnie sprawdza się przy nagrywaniu z wykorzystaniem np. aparatów DLSR oraz lżejszych kamer. Jego zaletą jest duża mobilność, brak potrzeby zasilania oraz stosunkowo mała waga własna. 

Dron

Rozwój technologii pozwala wzbić się w powietrze coraz bardziej zaawansowanym kamerom filmowym. Drony wykorzystuje się do realizacji nie tylko spokojnych i powolnych ujęć, ale także do tych bardziej dynamicznych i skomplikowanych (tzw. racery).

Rozbudowane platformy latające z gimbalami umożliwiającymi ruch w wielu płaszczyznach, pozwalają na realizację zdjęć w nawet najbardziej wymagających lokalizacjach.

Przyssawka

źródło: www.haguecamerasupports.com

Aby zamocować kamerę do samochodu często korzysta się z przyssawki. Co ciekawe – rozwiązanie to znajduje zastosowanie nie tylko w przypadku lekkich aparatów, ale też cięższych, profesjonalnych kamer. Kluczową rolę odgrywa tu jakość oraz ilość przyssawek, które tworzą nieraz cały stelaż zamontowany do karoserii.

Korzystając z tego rozwiązania warto mimo wszystko zadbać o dodatkowe zabezpieczenie sprzętu w postaci np. linek i taśm połączonych z nadwoziem, niezależnie od przyssawek.

Stabilizacja wbudowana oraz postprodukcja

Pisząc o stabilizacji obrazu w filmie nie sposób nie wspomnieć o takich aspektach jak stabilizacja wbudowana oraz stabilizacja na etapie postprodukcji.

W przypadku tej pierwszej – producenci sprzętu video coraz częściej implementują do swoich aparatów oraz kamer oprogramowanie oraz hardware, które umożliwia stabilizację obrazu już w kamerze. Chodzi tu głównie o upłynnienie ujęć nagrywanych bezpośrednio “z ręki” oraz wyeliminowanie mikro-drgań w trakcie pracy na różnych stabilizatorach.

Programy montażowe także posiadają możliwość cyfrowej stabilizacji nagranych już materiałów. Skuteczność takich wtyczek zależy m.in. od stopnia drgań materiału, płaszczyzn, w których kamera się poruszała oraz jakości samego nagrania.  


Teraz stabilizacja obrazu w filmie nie ma przed Tobą tajemnic! Czy ten artykuł był dla Ciebie w jakiś sposób przydatny? Podziel się swoją opinią w komentarzu poniżej! Zapraszam Cię serdecznie na mój profil na facebooku, abyś mógł być zawsze na bieżąco z publikacjami nowych artykułów na tym blogu!

Zobacz także:

Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Jak zostać filmmakerem? – cz.2
Czas czytania: 6 minut

Jak legalnie może pracować filmmaker? Freelancer czy filmowiec na etacie – co lepsze? Wady i zalety każdej z opcji. Jak wystawiać faktury VAT bez założonej działalności gospodarczej? Jak zostać filmmakerem – część 2!

Ten artykuł skierowany jest do osób, które rozpoczynają swoją przygodę z filmowaniem komercyjnym. Jeśli dopiero zaczynasz jako filmmaker – zapraszam Cię najpierw do pierwszej części artykułu tutaj.

Jak może pracować filmmaker?

Dla filmmakera możliwe są conajmniej dwie główne ścieżki rozwoju – jako samodzielny freelancer lub filmowiec na etacie w zespole produkcyjnym. Czasem możliwe jest ich łączenie, w zależności od dyspozycji czasu i tzw. “mocy przerobowych”. Tutaj nie ma podziału na lepsze i gorsze rozwiązanie. Każda droga ma swoje wady i zalety. Przejdźmy jednak do konkretów.

Filmowiec – freelancer

Będąc freelancerem, czyli z angielskiego – wolnym strzelcem – działasz samodzielnie i wybierasz (lub zdobywasz) klientów we własnym zakresie. To duże pole możliwości, bo gdy uda Ci się zbudować solidną renomę, będziesz mógł sam decydować z kim podjąć współpracę. Nie masz nikogo nad sobą, oprócz swojego klienta. Ty ustalasz godziny swojej pracy, a przy tym możesz montować filmy gdziekolwiek chcesz – w swoim domu, kawiarni czy np. biurze coworkingowym.

Będąc filmmakerem na jednoosobowej działalności gospodarczej możesz ubiegać się o różne dofinansowania i brać udział w programach wsparcia dla mikroprzedsiębiorstw. Realizując projekty i zarabiając pieniądze – cały wpływ trafia bezpośrednio do Ciebie.

Jeśli będziesz wystarczająco dobry, klienci będą w stanie zapłacić nierzadko duże sumy za produkcje video wychodzące spod Twojej ręki. Budując swojego rodzaju sieć poleceń od swoich zleceniodawców, jesteś w stanie w stosunkowo krótkim czasie – oczywiście przy rzetelnej i dobrej pracy – zarobić konkretne pieniądze. Brzmi fantastycznie? Pamiętaj, że każdy medal ma dwie strony.

Freelancer ma nie tylko sporą wolność, ale i dużo obowiązków. Można powiedzieć – sam jest swoim sterem, żeglarzem i okrętem. Zdobywanie nowych klientów, negocjacje, tworzenie scenariuszów, realizacja bieżących nagrań, postprodukcja materiałów, rozliczenia finansowe. To tylko część “daily job” freelancera.

Będąc filmmakerem na własnej działalności trzeba być przygotowanym zarówno na tygodnie pełne pracy i dobrych zleceń, jak i na okresy przestojów i opóźnień w płatnościach od swoich klientów. A te potrafią czasem mocno zatrząsnąć stabilnością finansową początkujących filmowców. 

Bycie filmmakerem-freelancerem to droga pełna obowiązków, czasem wyrzeczeń, ale i pozytywnych przygód. Trzeba pamiętać, że z racji tego, iż pracujemy najczęściej samodzielnie – istnieją realne bariery wielkości planów, które jesteśmy w stanie zrealizować. Duże reklamy i produkcje video nigdy nie powstają w pojedynkę. To opcja dla tych, którzy mocno cenią sobie niezależność, wolą wszystko od początku do końca robić sami i przede wszystkim zależy im na budowaniu marki osobistej.

Filmmaker pracujący w zespole produkcyjnym

Dużych produkcji nie da się tworzyć w pojedynkę. Dlatego istnieją zespoły produkcyjne, w skład których wchodzą operatorzy obrazu, dźwiękowcy, montażyści – jednym słowem cały pion produkcji filmowej. W zależności od domu produkcyjnego – zatrudniają one na stałe (etat) pracowników lub współpracują z freelancerami na umowach o dzieło/zlecenie/B2B. 

Filmmaker pracujący na etacie w domu produkcyjnym może skupić się na swoich stricte filmowych zadaniach. Agencje video posiadają swoją strukturę organizacyjną, księgowość, ludzi odpowiedzialnych za pozyskiwanie nowych klientów czy organizację planów filmowych i reklamowych. 

W tym przypadku również możliwa jest praca jednocześnie na wielu stanowiskach w zależności od planu, jednak w pewnym stopniu spada odpowiedzialność za każdy pojedynczy element produkcji. Każda z osób na planie może skupić się na swojej konkretnej pracy.

Pracując w domu produkcyjnym filmowiec może mieć także dostęp do wydajniejszego i bardziej zaawansowanego sprzętu wykorzystywanego na dużych planach zdjęciowych. Agencje filmowe nierzadko, oprócz własnego ekwipunku, korzystają z zasobów wypożyczalni, w zależności od realizowanego materiału i specyfiki planu.

Jak legalnie może pracować filmmaker – freelancer?

W przypadku współpracy filmowca z domem produkcyjnym (zwanym też np. agencją filmową) możliwe jest rozliczanie się w oparciu o umowę o pracę, o dzieło lub B2B. Tutaj wykonywana praca filmmakera, chociaż taka nazwa nie istnieje jeszcze w polskim ustawodawstwie, nie różni się niczym w kwestiach formalnych od innych zawodów.

Jak to jednak wygląda w przypadku freelancera? Legalne możliwości są dwie – własna działalność gospodarcza lub tzw. działalność nierejestrowana. Decyzja o wyborze drogi rozliczania się nie powinna przysporzyć większych kłopotów, gdyż wyznacznikiem jest konkretna kwota zarobków w danym miesiącu.

Dobra wiadomość dla tych, którzy chcą postawić swoje pierwsze kroki z filmowaniu komercyjnym. Nie trzeba, będąc filmmakerem, zakładać od razu działalności gospodarczej. Jeśli Twój przychód nie przekroczy w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia w Polsce (w każdym roku się ona zwiększa) i nie wykonywałeś innej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 5 lat –  możesz prowadzić tzw. działalność nierejestrowaną.

Działalność ta, jak wskazuje jej nazwa, nie wymaga od Ciebie rejestracji. Nie masz też obowiązku odprowadzania składek ZUS. Ponadto rozliczasz się tylko raz do roku – w trakcie składania standardowej deklaracji PIT-36 w wierszu 9 “Działalność nierejestrowana, określona w art. 20 ust. 1ba ustawy”. Więcej o tym rodzaju działalności przeczytasz klikając tutaj

Wystawianie faktur bez działalności gospodarczej

Może Cię to zdziwić, ale tak – możesz legalnie wystawiać faktury bez założonej działalności gospodarczej. Jest to ciekawa opcja i szczególnie atrakcyjna w momencie, gdy Twój potencjalny klient jako wymóg współpracy stawia wystawienie faktury VAT. Dokonasz tego za pośrednictwem na przykład useme.com – portalu dla freelancerów.

Useme pośredniczy pomiędzy Tobą, a Twoim klientem. Fakturę VAT wystawiasz w kilka minut, klient opłaca ją na wskazane przez Useme konto bankowe. Następnie, po odjęciu prowizji portalu i zaliczki na podatek dochodowy – przelew trafia do Ciebie. Pod koniec roku otrzymasz również PIT 11, który uwzględnisz w swoim rocznym zeznaniu podatkowym. 

Powyżej wkleiłem przykładowe wyliczenie z kalkulatora Useme. Dla przykładowej wartości umowy 850 PLN prowizja za rozliczenie faktury VAT bez działalności gospodarczej wyniesie 60,50 PLN. Z pomocą tego kalkulatora możesz od razu uwzględnić tę kwotę w wycenie dla swojego klienta. 

Dodatkowo jeśli jesteś osobą do 26. roku życia, koniecznie przeczytaj więcej o dodatkowej uldze “Zerowy PIT dla młodych” klikając tutaj

Ile zarabia filmmaker?

Ciężko ustalić medianę zarobków w zawodzie filmmakera. Każdy projekt wyceniany jest indywidualnie, a na cenę i koszty produkcji wpływa dużo czynników:

  • wykorzystywany sprzęt na nagraniach
  • ilość dni zdjęciowych
  • ilość materiału do postprodukcji
  • koszty logistyki (dojazd na nagrania, przejazdy pomiędzy lokalizacjami itp.)
  • wynagrodzenia dla aktorów i ew. podwykonawców
  • inne

Filmowiec może zarobić od małych – trzycyfrowych kwot do nawet kilkunastu tysięcy za projekt. W osobnym artykule, które pojawi się na tym blogu pokażę Ci uproszczony schemat, którym możesz się wspomagać wyceniając swoje projekty – w oparciu o realne kwoty netto.

Jak ja zostałem filmmakerem?

Ja obecnie wybrałem stałą współpracę i od ponad 3 lat działam w zgranym domu produkcyjnym filmcloud, w którym jestem operatorem obrazu, montażystą i lektorem. Uzasadniając mój wybór powiem, że cenię sobie pracę zespołową, lubię duże plany zdjęciowe i zdecydowanie wolę działać na stałe w danej ekipie, niż samodzielnie lub przy każdym projekcie z zupełnie innymi ludźmi.

Z mojej perspektywy wybór drogi zawodowej zależy wyłącznie od indywidualnych preferencji. Znam osobiście osoby pracujące zarówno w zespołach produkcyjnych oraz takie, które z powodzeniem i sukcesami działają w branży jako freelancerzy.


Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny? Podziel się swoją opinią koniecznie w komentarzu poniżej! Zapraszam Cię też do śledzenia mojego profilu na facebooku, żeby nie przegapić nowych publikacji! 


Zobacz także:

Film i fotografia, Wszystkie wpisy

Jak zostać filmmakerem? – cz.1
Czas czytania: 5 minut

Kim właściwie jest filmmaker? Czy potrzebujesz dobrego i drogiego sprzętu na początek swojej przygody z filmowaniem? Zobacz skąd możesz czerpać inspiracje i jak zostać filmmakerem. Poznaj krótką listę “10 must have” każdego filmmakera!

Nagrywanie filmów staje się coraz bardziej popularne. Video ślubne, relacje z eventów, vlogi, podcasty, reklamy internetowe małych i średnich firm. W 2020 roku kiedy piszę ten artykuł, możemy mówić o prawdziwym boomie na filmy amatorskie i półprofesjonalne. Nigdy wcześniej nie było tyle możliwości dostępnych na wyciągnięcie ręki!

Wraz z coraz szerszym asortymentem zaplecza filmowego i rozwojem platformy YouTube pojawiło się duże zapotrzebowanie na osoby znające się na produkcji video. Nie mówimy tu już o konkretnych zawodach takich jak dźwiękowiec, mistrz oświetlenia czy operator kamery, a swojego rodzaju tworze, którego można nazwać one man army, chociaż lepiej brzmi filmmaker.

Kim jest filmmaker?

Filmowiec, operator kamery, montażysta, kolorysta, dźwiękowiec, scenopisarz, reżyser – to tylko wybrane stanowiska, które łączy w sobie filmmaker. Jest to osoba, która zna się na całym procesie produkcji filmów i często odpowiada za realizację wielu elementów w jednym video.

Filmmakerów bardzo często cechuje duża kreatywność – potrafią stosunkowo niskim kosztem, w porównaniu do produkcji zatrudniających oddzielnych zawodowców, osiągnąć porównywalne – a nierzadko i bardziej zaskakujące efekty wizualne. Dużą zaletą tej profesji jest umiejętność dostosowywania się do aktualnego zapotrzebowania na dane stanowisko na planie zdjęciowym. 

Jak nauczyć się nagrywać filmy?

Nie ma jednej, słusznej drogi, którą powinien podążać młody adept sztuki filmowej, aby zostać filmmakerem. Kilkanaście lat temu najpewniej każdy doświadczony operator filmowy czy montażysta powiedziałby Ci, że jedynym mądrym wyjściem jest skończenie szkoły filmowej. Czasy się jednak zmieniają, a miejscem docelowym różnego rodzaju video jest coraz rzadziej kino czy telewizja, a coraz częściej internet. 

Zastanawiasz się jak zostać filmmakerem? Dobrym startem w ten niesamowity, ale i niełatwy świat jest skorzystanie ze źródeł ogólnodostępnych, czyli właśnie internetu. Zanim podejmiesz decyzję o zapisaniu się na kurs montażysty czy operatora, zanim kupisz pierwszą książkę lub poradnik o filmowaniu, zanim w ogóle wydasz jakiekolwiek pieniądze w kierunku tworzenia video – poznaj podstawy na YouTube i darmowych portalach i blogach – na przykład takich jak ten.

To nie znaczy, że odradzam Ci szkołę filmową oraz wszelkie płatne formy nauki przez internet. W żadnym wypadku! Postaraj się jednak na samym początku wyrobić w sobie nawyk drążenia informacji i samodzielnego poszukiwania wiedzy. Żadna godzina poświęcona na naukę filmowania nie będzie stracona, jeśli będziesz przekładał teorię na praktykę, a nie tylko czytał i słuchał.

Znam świetnych filmmakerów bez ukończonej szkoły filmowej, widziałem równie sporo utalentowanych filmowców, którzy skorzystali z tej drogi. Sam wybierzesz, najpierw drąż w internecie podstawy.

Chciałbyś już zacząć, ale nie wiesz od czego? Zapraszam Cię do artykułu “Co to jest ekspozycja? Podstawy foto-video”!

Lista 10 must have każdego filmmakera

Poniżej przygotowałem mały niezbędnik. Jest to lista 10. zagadnień, które powinien znać każdy dobry filmmaker. Może to być Twoja checklista, z którą rozpoczniesz swoją przygodę – zostać filmmakerem. Lecimy: 

  1. Czym jest trójkąt ekspozycji? Jak dobierać właściwe parametry w zależności od panujących warunków?

  2. Rodzaje kadrów, trójpodział oraz złoty podział kadru

  3. Typy obiektywów, zależność pomiędzy ogniskową obiektywu, a kątem widzenia

  4. Mikrofony, dźwięk na planie filmowym

  5. Rodzaje stabilizacji obrazu oraz obsługa statywów i gimbali

  6. Akcesoria do filmowania (np. filtry ND, filtry polaryzacyjne, gripy)

  7. Znajomość rozdzielczości filmów, podstawowych formatów plików audio i video

  8. Podstawy montażu filmu w programie Adobe Premiere lub Final Cut Pro

  9. Podstawy color gradingu

  10. Podstawowa obróbki audio w Audacity lub Adobe Audition

Czy potrzebuję dobry i drogi sprzęt na początek?

Na początku swojej przygody z filmowaniem – jeśli nie zaczynasz od razu od projektów komercyjnych, nie musisz tak bardzo przejmować się parametrami sprzętu video. Takim minimum, które powinien obsługiwać Twój aparat lub kamera, jest zapis w rozdzielczości Full HD 1920 x 1080. Najlepiej z możliwością nagrywania w 50 kl./s. Do nauki podstaw filmowania może posłużyć Ci również sprzęt, który pożyczysz na kilka dni, na przykład od swojego znajomego.

Rozważ też, czy nie warto rozpocząć nauki filmowania od tego, co zawsze masz pod ręką czyli swojego telefonu. Dzisiejsze aparaty w smartfonach nierzadko dysponują lepszą technologią niż proste i tanie kamery amatorskie.

ZOBACZ TAKŻE: “Czym jest pełna klatka? Podstawy foto-video”

Jeśli będziesz potrzebować lepszego sprzętu do swoich pierwszych realizacji komercyjnych – nie myśl od razu o kupowaniu lub braniu go na raty. Dopiero zaczynasz swoją przygodę – spróbuj popracować na różnego rodzaju aparatach, kamerach i obiektywach. Rozejrzyj się po swoich znajomych, a w ofercie dla klienta uwzględnij ewentualną cenę rentalu (wynajęcia) sprzętu z wypożyczalni. 

Skąd się uczyć i czerpać inspiracje?

Przygotowałem dla Ciebie krótką listę twórców, których warto odwiedzić w internecie. Nie zawsze są to stricte techniczne materiały, ale na pewno wieloma można się zainspirować przy tworzeniu własnych produkcji video.

  • Krzysztof Dziewiątkowski – świetny, merytoryczny kanał z poradnikami postprodukcji filmowej w takich programach jak Adobe Premiere, Adobe After Effect, Da Vinci Resolve czy Adobe Audition. Moim zdaniem najlepszy tego typu kanał na polskim YouTube. 

  • Na Gałęzi – kanał poświęcony analizie obrazu i dźwięku w produkcjach filmowych oraz serialach. Spora dawka wiedzy, a przede wszystkim interpretacji ruchu kamery, gry światła oraz dźwięku w filmie.

  • Fotobłysk – miejsce poświęcone co prawda stricte fotografii, jednakże pełne dobrej, konkretnej wiedzy, która zdecydowanie może się przydać każdemu filmmakerowi – głównie jeżeli chodzi o światło i kompozycję kadrów.

  • Peter McKinnon – jeden z najbardziej znanych filmmakerów na YouTube (ponad 5 milionów subskrybcji), duża dawka inspiracji montażowych i operatorskich, w bardzo przyjemnych dla oka sceneriach. 

 

Dlaczego możesz mi zaufać?


Jestem filmmakerem – samoukiem. Swoją przygodę z kamerą i montażem rozpocząłem w 4 klasie podstawówki, gdy miałem 11 lat. Na swojej drodze spotkałem dotąd dużo uzdolnionych osób, które stały się moją inspiracją i motorem do działania. Wciąż na co dzień uczę się od lepszych od siebie, a zdobytą już wiedzą – chcę dzielić się z innymi. Od ponad 3 lat pracuję w domu produkcji filmowej filmcloud jako operator kamery, montażysta oraz lektor. 


W 2. części artykułu dowiesz się m.in.:

  • Jak może pracować filmmaker?
  • Jak legalnie może pracować filmowiec – freelancer?
  • Czy warto zostać filmmakerem na etacie w zespole produkcyjnym?

Czy ten artykuł w jakiś sposób Ci pomógł? Podziel się swoją opinią i doświadczeniem w komentarzu poniżej!

Zobacz także: